Geografia Gór Świętokrzyskich

Klimat, flora, fauna

Mimo nieznacznego wzniesienia Gór Świętokrzyskich nad poziom morza panuje w nich dość ostry klimat.

Średnia temperatura lipca wynosi 7 stopni C , a stycznia – 4 stopnie C i jest o 1-2 stopnie niższa niż w sąsiadujących regionach. Jesienią i wiosną często występują tu przymrozki. Lato jest stosunkowo krótkie, a zima trwa powyżej 100 dni. Śniegi zalegają szczególnie długo na zimowych skałach krzemianowych. Opady są wyższe - ich średnia roczna wynosi 600 – 800 mm osiągając na Świętym Krzyżu nawet 950 mm.

Ostry klimat, podobny do warunków panujących w wyższych Karpatach i Sudetach, wpływa na rozwój szaty roślinnej i na życie zwierząt. Stad spotyka się tu typowo górskich przedstawicieli flory i fauny.

Góry świętokrzyskie pod względem pokrywającej je szaty roślinnej należą do dwóch okręgów geobotanicznych (Łysogórskiego i Chęcińskiego) wchodzących w skład Krainy świętokrzyskiej , która swym zasięgiem obejmuje także tereny przyległe.

W okręgu Łysogórskim na jałowych, chłodnych i wilgotnych, a zarazem ubogich w wapń glebach zachowały się kompleksy leśne w mało zmienionej przez człowieka formie. Wyróżniają się tu dwa główne zespoły leśne: najlepiej zachowany w Polsce bór jodłowy i las jodłowo - bukowy. Są to zespoły typowe dla regla dolnego, który tu zaczyna się od wysokości ok. 320 m n.p.m. W jedlinach gatunkiem dominującym jest jodła pospolita występująca niekiedy z niewielka domieszka świerka i buka.

W warstwie krzewów oprócz podrostów tych drzew rośnie masowo dziki bez koralowy, a runo bogate jest w paprocie. W lasach jodłowo - bukowych oprócz tych drzew występuje domieszka jawora, lipy, klonu i graba. W runie występują żywiec gruczołowaty, paprotnik kolczasty itp. Na gołoborzach rośnie charakterystyczna roślinność mchów, watrobowców i porostów.

W szerokich dolinach występują bory sosnowe. Dabrowy występują tu rzadko. Grady występują tylko wtórnie po zniszczeniu lasów jodłowo - bukowych. W subregionie Chęcińskim na podłożu wapiennym dominują wielkie połacie lasów mieszanych i liściastych złożone przeważnie z buków, lip, jaworów.

Dwupiętrowy system roślinności wyróżnia Góry świętokrzyskie od sasiednich terenów, a także wpływa na to, że w faunie występują liczne gatunki górskie i borealno - górskie . I tak osobliwością strumieni jest wypławek katogłowy - robak z rodziny wirków żyjących tylko w górskich potokach.

Reliktowymi gatunkami sa tu ślimaki z rodziny swidrzyków. Z owadów licznie występują biegacze a także dwa chronione gatunki tęczników, spotkać można także kozioroga dębosza.

Występują tu także motyle: paź królowej, paź żeglarz i zmierzchnica trupia główka. Z najpospolitszych płazów możemy spotkać traszki, jaszczurkę żyworodna oraz padalce. Stwierdzono tu ponad 164 gatunki ptaków. Gnieżdżą się tu między innymi orzechówki i pliszki górskie.

Spośród ssaków występuje: ryjówka malutka, lis, borsuk, kuna leśna, łasica. Z tak zwanej zwierzyny grubej występuje sarna, dziki, jelenie i łosie, w ostatnich latach sprowadzono tu także bobry.